Audiobook là gì?
Nội dung bài viết
Audiobook là bản âm thanh của một cuốn sách, một truyện hay một bài viết, để bạn nghe thay vì đọc bằng mắt. Ở Việt Nam, audiobook thường được gọi là sách nói, còn người làm kênh hay viết “audio book” thành hai chữ. Bài này giải thích audiobook là gì, có những định dạng và nền tảng nào, nghe audiobook tiếng Việt ở đâu, và cách tự làm một bản nghe bằng công cụ đọc truyện audio. Nếu muốn so sánh với podcast, đọc thêm bài sách nói là gì.
Audiobook gồm những dạng nào
Cùng gọi là audiobook nhưng bên trong có nhiều kiểu:
- Bản đọc nguyên văn: đọc lần lượt từng chương, nghe hết một cuốn có thể mất nhiều giờ.
- Bản rút gọn hoặc tóm tắt: giữ ý chính, nghe trong vài chục phút.
- Truyện audio: truyện ngắn, truyện dài kỳ, truyện ma, truyện cổ tích, thường chia thành nhiều tập.
- Audiobook có dàn diễn viên: mỗi nhân vật một giọng, gần với kịch phát thanh.
Về người đọc, bản do người thật thu âm có cảm xúc và hơi thở riêng, nhưng cần phòng thu và nhiều thời gian. Bản do giọng máy tính tạo ra làm nhanh hơn, hợp với tác giả tự xuất bản, giáo viên và người làm kênh nhỏ.
Định dạng file và nền tảng
Tệp audiobook phổ biến nhất là MP3: nhẹ, mở được trên điện thoại, máy tính, loa và gửi được qua Zalo. Ứng dụng chuyên dụng thường có định dạng riêng để nhớ chỗ đang nghe và nhảy theo chương, bạn chỉ dùng được bên trong ứng dụng đó.
| Nơi nghe | Nội dung thường gặp | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Ứng dụng audiobook chuyên dụng | Kho sách có bản quyền, người thật đọc | Thường nghe thử phần đầu, phần còn lại theo điều khoản của ứng dụng |
| YouTube, Spotify, nền tảng podcast | Kênh đọc truyện và sách do người dùng đăng | Chất lượng không đều, có kênh chưa xin phép tác giả |
| Google Play Books, Apple Books, Kindle | Sách điện tử kèm một số bản nghe | Mỗi cửa hàng có điều kiện riêng |
| Thư viện số, website tổng hợp | Tác phẩm hết thời hạn bảo hộ, bài giảng, kinh sách | Xem điều khoản từng trang |
Muốn biết giá hay gói hội viên của từng nơi, bạn xem trang chính thức của họ, vì điều kiện thay đổi theo thời gian.
Nghe audiobook tiếng Việt miễn phí ở đâu
Người tìm audio book miễn phí thường bắt đầu từ ba hướng:
- Ứng dụng nghe thử. Nhiều ứng dụng cho nghe chương đầu hoặc một số đầu sách để bạn thử giọng đọc trước khi trả tiền.
- Kênh đọc truyện trên nền tảng video và podcast. Kho lớn nhất, nhưng nên chọn kênh ghi rõ nguồn hoặc tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ.
- Thư viện số của trường, địa phương và website tổng hợp. Phù hợp với văn học kinh điển và tài liệu học tập.
Khi chọn audio book hay, nghe thử vài phút đầu để xem giọng đọc, tốc độ và chất lượng âm thanh có hợp tai không. Nhiều ứng dụng cho chỉnh tốc độ nhanh hoặc chậm hơn.
Tự làm audiobook từ văn bản của bạn
Có những văn bản không tìm được bản nghe ở đâu cả: truyện bạn tự viết, chương mới của truyện mạng, bài giảng, truyện kể cho con, bản thảo cần nghe lại. Với những trường hợp này, công cụ đọc truyện audio của Đọc Lên chuyển văn bản tiếng Việt thành tệp MP3. Vài điều cần biết trước khi làm:
- Mỗi lần đọc tối đa 1.000 ký tự, nên cả một cuốn sách phải chia thành nhiều phần. Công cụ không đọc trọn cuốn sách bằng một lần bấm.
- Mỗi ngày có 2.000 ký tự miễn phí, không cần đăng ký.
- Có 25 giọng nam và nữ của ba miền Bắc, Trung, Nam, trong đó có giọng ghi chú phong cách kể chuyện và đọc truyện.
- Tốc độ chỉnh từ 0,75 đến 1,5 lần.
- Một lần tạo dùng một giọng cho cả đoạn.
- Văn bản dán trực tiếp vào ô, công cụ không nhận tệp Word hay PDF.
- Tiếng Anh xen trong câu được đọc theo cách đọc tiếng Việt, nên tên riêng nước ngoài nên viết theo phiên âm bạn muốn nghe.
Các bước làm một chương
- Mở trang đọc truyện audio, kéo xuống ô dán văn bản.
- Chia chương thành các phần nhỏ theo cảnh hoặc theo đoạn, mỗi phần không quá 1.000 ký tự. Chia ở chỗ chuyển cảnh thì khi ghép nghe rất liền.
- Dán phần đầu tiên vào ô và chọn một giọng có phong cách kể chuyện hoặc đọc truyện. Nút “Nghe thử” phát câu mẫu của giọng đó để bạn làm quen, còn văn bản của bạn chỉ nghe được sau khi tạo.
- Chỉnh tốc độ: chậm hơn một chút cho truyện thiếu nhi, nhanh hơn cho bản tin ngắn.
- Tạo âm thanh, nghe lại, rồi tải tệp MP3 của phần đó về máy.
- Lặp lại với các phần còn lại, giữ nguyên một giọng cho cả chương.
- Ghép các tệp theo thứ tự bằng phần mềm chỉnh âm thanh, rồi đặt tên theo chương để dễ tìm.
Nếu lời thoại cần khác giọng với lời dẫn, tạo riêng đoạn thoại bằng giọng khác rồi ghép đúng chỗ.
Mẹo để bản nghe tự nhiên hơn
- Câu quá dài sẽ nghe hụt hơi, hãy tách thành hai câu có dấu chấm.
- Viết số và tên riêng theo cách bạn muốn nghe, tạo lại đoạn nào chưa ưng.
- Nghe lại bản thảo bằng giọng đọc cũng giúp bắt lỗi chính tả và câu gượng, vì tai bắt lỗi nhanh hơn mắt.
Muốn gắn bản nghe vào video, xem cách lồng tiếng vào video. Về cách dùng công cụ đọc văn bản miễn phí nói chung, có bài text to speech miễn phí. Các công cụ gần nhất: chuyển văn bản thành giọng nói, đọc văn bản online để nghe nhanh một bài viết, tạo audio từ văn bản để xuất MP3 gửi qua Zalo. Danh sách đầy đủ ở trang tất cả công cụ.
Bản quyền khi làm audiobook
Văn bản của bạn thì bạn thoải mái làm bản nghe. Với sách của người khác còn trong thời hạn bảo hộ, hãy xin phép tác giả hoặc nhà xuất bản trước khi chia sẻ hay đăng công khai. Tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ hoặc được cho phép sử dụng thì bạn làm bình thường.